51.DÜNYA CÜZZAM GÜNÜ ETKİNLİKLERİ

51. Dünya Cüzzam Günü Bildirisi
24. Ocak 2004 Cumartesi

21. Yüzyıla girmiş olan dünyanın insanları, bilim ve teknolojinin olabildiğince ilerlemesine karşın, hastalıklar karşısında çoğunlukla çaresiz kalıyor. Açlık, sefalet, AİDS, kanser, kalp hastalıkları,salgın gripler,SARS derken çoluk çocuk her yıl milyonlarca insan yok oluyor. Bunun yanında savaşlar, terörizmle yapılan toplu katliamlar, katliam benzeri trafik kazaları, doğum sonrası bebek ölümleri ve benzerleri, nedenlerle de on binlerce insan önlenebilir olaylar sonucu yitip gidiyor.

Bilim dünyası, hekimler, ilaç üreticileri, yönetim sorumluları, gönüllü kuruluşlar ve benzeri tüm çaba ve yatırımlara karşın önünü alamıyor bu yok oluşların.

İnsanlar ise, başlarına gelen felaketleri çoğunlukla "KADER" olarak algılayıp, sorgulamazlar. Böyle gelmiş böyle gider dersek, nedenleri, niçinleri, araştıramazsak, ölen ölür, yaşam sürer kuşkusuz ama bizler, bize düşen görevleri yapmamış, kendimizi akıntıya bırakmış böylece sorumluluktan da kaçınmış, kurtulmuş oluruz.

1976 da Cüzzamla Savaş Derneğimizi kurar ve Bakırköy'de, Akıl hastanesine bağlı 3 harap barakadan oluşan 28. Pavyonu yani cüzzamlıların barındığı yerleri sahiplenirken,1965'lerde dünyada ve ülkemizde cüzzam çalışmalarına katılan, değerli bilim insanı Doç. Dr. Etem UTKU'nun Ankara'da başlattığı çalışma ve girişimlerden güç almıştık. İstenince, amaç edinince, elele verilince, pek çok şeyin üstesinden gelineceğine inanıyoruz.

O tarihlerde, bir avuç insanla başlatılan çalışmalarla atılan maya tuttu. Ülkemizde, Cumhuriyet ile birlikte tutulan kayıtlara göre var olan 10.000 hastanın, rahmetli meslektaşımız Prof. Dr. Atıf TAŞPINAR'ın ilk kez oluşturduğu bilgisayar programına dökülmüş listelerinden hareketle köy köy gezerek güncelleştirme onuru ve başarısı bizlere düştü. 28 yılı bulan bu çalışma içinde, Bakırköy Cüzzam Pavyonlarından bir Özel Dal Hastanesi oluşturulup 1981'de, Sağlık Bakanlığı İstanbul Tıp Fakültesi ve Cüzzamla Savaş Derneği arasında yapılan, Türkiye'mizde belki de tek örnek olan bir protokolle yoktan bir İstanbul Lepra Hastanesi'nin kurulması çok önemli bir aşamaydı.

İlk doktorunu gazete ilanı ile bulan bu birimin daha sonra, her biri ayrı dalda yurt içi ve yurt dışı eğitimlerle uzmanlaşan hemşire ve hekim kadrolarını oluşturması; becerikli eski hastalarıyla el ele vererek göz, diş, ayakkabı, fizik tedavi, ameliyathane, eczane, cildiye, laboratuar, pansuman ve dahiliye birimlerini kurması yüzlerce hekim, uzman hekim ve hemşire adayına sürekli eğitim veren bir gelişme göstermesi, bu yolda alınan büyük mesafenin somut kanıtıydı.

Elde mevcut verileri, alanda, yerinde, köyünde, mezrasında incelemek, hastalarla o yörelerdeki sağlık merkezleri çalışanları arasında iyi ve içten iletişimi sağlamak, hastanın evinde muayenesini yapmak, çevresindeki temaslıları taramak, ölenleri yanlış ve çift tanıları kayıttan çıkarmak ve alınan sonuçları bilgisayar ortamına aktarmak ve kontrolleri gerçekleştirmek gibi çalışmalarsa 1998 yılına kadar, dikey bir hizmet şeklinde sürdü.

En çağdaş lepra tedavilerini, rehabilitasyonlarını gören mevcut hastalarımızın, ilerlemiş sakatlıklarına karşın, sosyal yaşamda ayakta kalabilmeleri, onurlu, saygın bireyler olarak yaşamaları için oluşturulan Sosyal Hizmet Birimi ise, hastaların iş sahibi olması, sosyal, güvenceye kavuşması ve çocuklarının eğitim desteği ile okutularak meslek edinmeleri ve hasta ana babalarına sahip çıkmaları ise grubumuzun en değerli projesi oldu.

Çok sakat durumdaki bir cüzzamlı hastaya en doğru katkının onun çocuklarını okutmak suretiyle hekim, hemşire, öğretmen, mühendis olarak ailelerine sahip çıkmalarını sağlamak olduğunu, uygulayarak öğrendik.

2004 yılına geldiğimizde Türkiye'de Cüzzam hastalığının, DSÖ normlarına göre, kontrol altında olduğunu söylemenin mutluluğunu yaşıyoruz.

Elimizdeki son verilere göre, Türkiye'mizde 925'i kadın 1672'si erkek olmak üzere toplam 2597 cüzzamlı hastamız var. Bunların tümüne yakını spesifik tedavilerini tamamlamış durumda. Ancak sakatlıkları ve yaşlılıkları ile ilgili sorunları nedeniyle yine hastanemizden yararlanmak durumundalar. Mevcut 2597 hastamızdan kadınların % 35.62'si, erkeklerinse % 64.38'i cüzzama bağlı sakatlıkları taşıyorlar.

2003 yılında, 7 yeni hasta saptanarak tedaviye alındı. Türkiye'de 2003 yılında, spesifik cüzzam tedavisi gören toplam 22 hasta mevcut. Yeni tanılarda çocuk hasta bulunmuyor, hepsi 14 yaş üstü.

Akıl hastanesinin 28. Cüzzam pavyonlarından, 1981'de İstanbul Lepra Hastanesi oluştu, gelişti. Yurt dışından hasta ve stajyer kabul eden, Uluslar arası kongreler, seminerler, araştırmalar yapan bu Özel Dal Hastanesi, içinde çalışan hekim ve hemşirelerinin bilgi birikimi, laboratuar olanakları nedeniyle, 2003 yılında Sağlık Bakanlığı Lepra Deri ve Zührevi Hastalıklar Hastanesi haline dönüştü; İç hastalıkları, Deri ve Zührevi Hastalıkları Uzmanlarıyla, yoğun polikliniği ve 50 yatağıyla, cüzzamlı hastaların yanında çevre halkına da hizmet veren, toplam 21.697 (lepra 391,cildiye 14373,dahiliye 4732,psikiyatri 749, diş 1448) poliklinik ve 175 yatırarak tedavi yapmış bir hastane konumuna geldi.

1981-2002 yılları arasında, üniversitedeki görevlerim yanında, tam 21 yıl bu hastanenin oluşumu, kuruluşu ve yönetiminde yer alan, cüzzam hastalığı ile ilgili toplumdaki korkunç önyargının yok edilmesinde, genç hemşire, hekim ve tıp öğrencileriyle çalışan, hastaların tedavisi yanında medikal ve sosyal rehabilitasyonunun da sağlanmasını örgütleyen ve sonunda, konunun tüm yönleriyle istenen ölçütlerde kontrole alındığını görerek görevi gençlere devreden, hizmetin aynı mantık ve bakış açısıyla, sürdüğünü gören bir insan olmanın mutluluğunu yaşadığımı belirtmek isterim.

Bir ölümlü için, başladığının sonuçlandığını görmek ve başlanan bir işin, ülkemizin değişken ortamında sonuçlanması, ve yaşamak gerçekten çok önemli değil mi?

Bu uzun soluklu çabamızda, binlerce gönüllü insan, sağlık muhabirlerimiz ve diğerleri olaya hep olumlu yaklaşarak bizleri desteklediler. Birlikte çalıştığımız sağlıkçılar, yıllarca bıkmadan aynı şeyleri yapmayı, aynı bilgileri vermeyi sürdürdüler.

Cüzzam çalışmaları, ülkemizi daha iyi tanımamıza, gerçekleri birinci elden anlamamıza yol açtı. Dünya Cüzzam Günü 51. yılında. Biz ise 1976 dan beri yaptığımız çalışmaların 28. yılındayız. Ve, göçen yada yaşayan tüm sevgili hastalarımızı, sonsuza giden cüzzam çalışmacılarımızı tüm destekçilerimizi saygı ve minnetle anıyoruz.

Prof. Dr. Türkan SAYLAN

Her yıl ocak ayının son Pazar günü tüm dünyada gerçekleştirilen "Dünya Cüzzam Günü" ile ilgili etkinliklerin gerçekleştirilmesi sağlayanlara teşekkür eder, başarılar dilerim.